Month: January 2010

 

Πρόκειται για πρόβλημα που αναστατώνει τη ζωή των παιδιών και κατ’ επέκταση των γονιών, αφού στα παιδιά και τα μωρά όλη αυτή η δυσκολία εκδηλώνεται με εκνευρισμό και κλάματα.

Η Παναγιώτα Καφρίτσα, Παιδίατρος-Παιδογαστρεντερολόγος Διευθύντρια Γαστρεντερολογικού Ευρωκλινικής Παίδων μάς αναλύει το φαινόμενο, εξηγώντας μας τι ακριβώς πρέπει να προσέχουμε.
Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα συχνό πρόβλημα της βρεφικής και παιδικής ηλικίας. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι αποτελεί αιτία για το 3% των επισκέψεων στον παιδίατρο και για το 25% των παραπομπών στο ειδικό γαστρεντερολογικό ιατρείο.
Παρά τη συχνότητα του φαινομένου δεν υπάρχει σαφής ορισμός της δυσκοιλιότητας που να ακολουθείται από όλους. Ως πλέον σωστός ορισμός θεωρείται η καθυστέρηση ή δυσκολία στη λειτουργία της αφόδευσης ικανή να προκαλέσει σημαντική δυσφορία στο παιδί. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση για να τεθεί η διάγνωση της δυσκοιλιότητας αποτελεί η αναγνώριση της φυσιολογικής λειτουργίας του εντέρου και των διακυμάνσεών της ανά ηλικία. Στοιχεία από μελέτες δείχνουν ότι την πρώτη εβδομάδα ζωής ο αριθμός των κενώσεων κυμαίνεται από 1 εως 9 ημερησίως, με 4 κενώσεις κατά μέσο όρο. Ο αριθμός αυτός μειώνεται σε 2 κενώσεις/ημέρα κατά μέσο όρο τον δεύτερο χρόνο, και σε 1 κένωση στα τέσσερα χρόνια ζωής. Φυσιολογικά θηλάζοντα βρέφη μπορεί να έχουν 7 κενώσεις /ημέρα μέχρι 1 την εβδομάδα. Περίπου στα 4 χρόνια ζωής τα παιδιά αποκτούν συνήθειες παρόμοιες με του ενήλικα έχουν δηλαδή 3 κενώσεις ημερησίως εως 3 εβδομαδιαίως.

Φυσιολογία της αφόδευσης
Το παχύ έντερο είναι το τμήμα του εντέρου όπου γίνεται η απορρόφηση υγρών και ηλεκτρολυτών καθώς και η αποθήκευση των κοπράνων πριν την αφόδευση.

Η φυσιολογική αφόδευση ελέγχεται από το ανατομικό μυϊκό σύμπλεγμα της πυέλου το οποίο σχηματίζει δύο σφιγκτήρες οι οποίοι περιβάλλουν τον πρωκτό. Όταν κόπρανα εισέλθουν στον αυλό του ορθού, υποδοχείς τάσης που βρίσκονται στο τοίχωμα ενεργοποιούν νευρικά κύτταρα με αποτέλεσμα τη χάλαση του έσω σφιγκτήρα. Τα κόπρανα προωθούνται στο κατώτερο τμήμα του ορθού οπότε δημιουργείται η τάση για αφόδευση. Ακολουθεί αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης, ο έξω σφιγκτήρας χαλάται και αρχίζει η αποβολή των κοπράνων. Η λειτουργία της αφόδευσης μπορεί ηθελημένα να ανασταλεί με σύσπαση του έξω σφιγκτήρα και των γλουτιαίων μυών με αποτέλεσμα την προς τα πίσω ώθηση των κοπράνων. Αν η άρνηση για αφόδευση επαναληφθεί πολλές φορές αυτό οδηγεί σε διάταση του ορθού και τελικά σε διαδοχική μείωση του μυικού τόνου του ορθού και του παχέος εντέρου και κατακράτηση κοπράνων.

Αιτιολογία Δυσκοιλιότητας

α. Ιδιοπαθής (Λειτουργική)

Στην πλειονότητα των παιδιών η χρόνια δυσκοιλιότητα είναι ιδιοπαθής, δεν ανευρίσκεται δηλαδή υποκείμενη οργανική βλάβη. Διάφορες θεωρίες έχουν αναπτυχθεί κατα καιρούς για την παθογένεια της λειτουργικής δυσκοιλιότητας. Τελικά φαίνεται ότι η αιτιολογία είναι πολυπαραγοντική και ενοχοποιούνται γενετικοί, περιβαλλοντικοί, ψυχολογικοί και διαιτητικοί παράμετροι. Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση δυσκοιλιότητας παίζει η διατροφή. Ιδαίτερα η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών έχει αρνητική συσχέτιση με την εμφάνιση και βαρύτητα της δυσκοιλιότητας.

Τρία κλινικά σύνδρομα λειτουργικής δυσκοιλιότητας έχουν περιγραφεί στα παιδιά ανά ηλικία. Το πρώτο αφορά νεογνά και νεαρά βρέφη μέχρι τη 10η εβδομάδα ζωής (grunting baby syndrome). Οι γονείς περιγράφουν χαρακτηριστικά το νεαρό βρέφος να κοκκινίζει έντονα στο πρόσωπο, να σφίγγεται και να κλαίει έντονα 5-10 λεπτά πριν την κένωση. Τα κόπρανα είναι φυσιολογικά σε σύσταση και εμφάνιση και η κένωση του εντέρου γίνεται σχεδόν καθημερινά. Αυτό εκλαμβάνεται σαν δυσκοιλιότητα από τους γονεις και ακόμη τον παιδίατρο, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ανησυχίας που οδηγεί σε συχνό ερεθισμό του πρωκτού με υπόθετα η θερμόμετρα η τις άσκοπες αλλαγές γαλάτων. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται σε ανωριμότητα μερικών βρεφών αυτής της ηλικίας να συντονίσουν την αύξηση της ενδοκοιλιακής πιέσης με τη χάλαση του μυϊκού συστήματος της πυέλου και υποχωρεί με την πάροδο του χρόνου.

Αργότερα στη δεύτερη βρεφική ηλικία και στην πρώτη νηπιακή, επώδυνη αφόδευση από σκληρά κόπρανα μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω αναστολή, κατακράτηση κοπράνων και εγκατάσταση δυσκοιλιότητας. Αυτό κυρίως συμβαίνει στα μεταβατικά στάδια της διατροφής δηλαδή από το μητρικό γάλα στο γάλα πρώτης βρεφικής ηλικίας η αμέσως μετά την έναρξη των στερεών τροφών η τη χορήγηση πλήρους γάλακτος αγελάδος.

Και τέλος στα μεγαλύτερα παιδιά η λειτουργική αλλά ταυτόχρονα ηθελημένη κατακράτηση κοπράνων αποτελεί τον κυριότερο μηχανισμό δυσκοιλιότητας. Επώδυνη αφόδευση ή ο φόβος της τουαλέτας πυροδοτούν την έναρξη δυσκοιλιότητας, η οποία χρονικά παρουσιάζει δύο αιχμές, την περίοδο εκμάθησης της τουαλέτας και την έναρξη της σχολικής ηλικίας. Η κατακράτηση κοπράνων οδηγεί σε ανησυχία, κοιλιακό άλγος, διάταση, ευερεθιστότητα και ανορεξία, καθώς και σε διάρροια απο υπερπλήρωση και εγκόπριση.

β. Οργανική

Μόνο σε ένα μικρό ποσοστό παιδιών με δυσκοιλιότητα ανευρίσκεται υποκείμενη οργανική διαταραχή. Παρ’ όλα αυτά όμως ανατομικά, νευρολογικά και συστηματικά αίτια πρέπει να αποκλείονται για τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση :
Iδιαίτερη σημασία έχει το συγγενές μεγάκολο. Είναι μια γενετική διαταραχή με συχνότητα 1 σε 5.000 γεννήσεις και προτίμηση στα αγόρια (4/1). Χαρακτηρίζεται από έλλειψη γαγγλιακών κυττάρων στο μυεντερικό και υποβλεννογόνιο πλέγμα του εντέρου. Οι μελέτες έδειξαν ότι στο 64% των παιδιών η διάγνωση γίνεται τους πρώτους τρεις μήνες της ζωής και στο 80% μέχρι το τέλος του πρώτου χρόνου.

Από τα νοσήματα του πεπτικού η κοιλιοκάκη, αν και προβάλλει συνήθως με ανεπαρκή πρόσληψη βάρους και χρόνια διάρροια, σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθεί με δυσκοιλιότητα. Τα τελευταία χρόνια δημοσιεύονται άρθρα που θεωρούν τη χρόνια δυσκοιλιότητα σαν εκδήλωση αλλεργίας στο γάλα της αγελάδος κυρίως σε παιδιά κάτω των 6 ετών. Πριν όμως την έναρξη περιοριστικής δίαιτας, χρειάζεται να γίνει δοκιμασία πρόκλησης για επιβεβαίωση και φυσικά αποκλεισμός άλλων αιτίων.

Διερεύνηση Παιδιού με Δυσκοιλιότητα

Η διερεύνηση ενός παιδιού που παρουσιάζει χρόνια δυσκοιλιότητα μπορεί να βασιστεί και στις περισσότερες περιπτώσεις να περιοριστεί στο λεπτομερές ιστορικό και τη φυσική εξέταση.

Το ιστορικό πρέπει να αρχίζει από τη γέννηση με στοιχεία για την περιγεννητική περίοδο και το χρόνο αποβολής μηκωνίου. Η μη αποβολή μηκωνίου το πρώτο 24ωρο της ζωής και η έναρξη της δυσκοιλιότητας από τη γέννηση θέτουν ισχυρές υποψίες για συγγενές μεγάκολο. Η εγκατάσταση δυσκοιλιότητας σε διάφορα μεταβατικά στάδια της εξέλιξης ή διατροφής δίνει σημαντικές πληροφορίες για τον πιθανό παθογενετικό μηχανισμό. Η σύσταση, ο όγκος, η διάμετρος των κοπράνων και η συχνότητα των κενώσεων πρέπει να καταγράφονται, καθώς επίσης και η παρουσία εγκόπρισης η διάρροιας απο υπερπλήρωση.

Εργαστηριακός έλεγχος ενδείκνυται στις περιπτώσεις εκείνες που από το ιστορικό και την κλινική εξέταση τίθεται υποψία οργανικής νόσου η δεν υπάρχει καθόλου ανταπόκριση στη θεραπευτική αγωγή. Αιματολογικές εξετάσεις, εξετάσεις μελέτης κινητικότητας του εντέρου, όπως η μανομετρία ορθού, ακτινολογικές εξετάσεις, όπως η απλή ακτινογραφία κοιλίας ή ο βαριούχος υποκλυσμός, γίνονται όταν κριθεί απαραίτητο.

Θεραπευτικά Μέτρα

Η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τη βαρύτητα και τη χρονιότητα των συμπτωμάτων, αλλά σε γενικές γραμμές ακολουθούνται τα εξής στάδια :

Στάδιο 1: Ενημέρωση, εκπαίδευση και ψυχολογική ενθάρρυνση παιδιού και οικογένειας.

Στάδιο 2: Συστάσεις για αύξηση της χορήγησης υγρών και υιοθέτηση διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες.

Στάδιο 3: Προσθήκη φαρμακευτικής αγωγής με μαλακτικά των κοπράνων φάρμακα, όπως οι ημισυνθετικοί πολυσακχαρίτες (λακτουλόζη, λακτιτόλη) και το παραφινέλαιο.

Στάδιο 4: Σε περίπτωση όπου μεγάλες κοπρανώδεις μάζες ψηλαφώνται στην κοιλιά ή πολύ σκληρά κόπρανα βρίσκονται στο ορθό, προηγείται του σταδίου 3, η κένωση του εντέρου με καθαρτικά φάρμακα από το στόμα ή με υποκλυσμούς, οι οποίοι ίσως είναι καλύτερα να αποφεύγονται στο ήδη φοβισμένο παιδί.

Στάδιο 5: Σταδιακή μείωση φαρμάκων σε χρονικό διάστημα που κυμαίνεται από 2 έως 6 μήνες η και περισσότερο ανά περίπτωση.

Πηγή: www.mednutrition.gr

Διαβάστε ακόμη: Διαλέξτε τα κατάλληλα παιχνίδια για τα παιδιά ανά ηλικία

Διαβάστε ακόμη: Αλλεργικό εξάνθημα στα παιδιά: Σε ποια σημεία εμφανίζεται

Διαβάστε ακόμη: Γιατί τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις ιώσεις;

Η αλματώδης αύξηση που παρουσίασε η παιδική παχυσαρκία τις προηγούμενες δύο δεκαετίες είχε ως αποτέλεσμα να αποτελεί σήμερα ένα τεράστιο πρόβλημα για τη Δημόσια Υγεία. Στις ΗΠΑ η συχνότητα εμφάνισης του υπέρβαρου στα παιδιά και τους εφήβους παρουσίασε ραγδαία αύξηση από 11% (1988-1994) σε 17% (2003-2004). Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται και στην Ευρώπη. Σε έρευνα του Ιδρύματος «Αριστείδης Δασκαλόπουλος» (ΙΑΔ) για την Ελλάδα έδειξε ότι 1 στα 4 παιδιά ηλικίας 3-18 ετών είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.

Το πρόβλημα της παχυσαρκίας είναι πολυσύνθετο, αφού το καθορίζουν γονιδιακές, βιολογικές και κοινωνικοοικονομικές παράμετροι και αντιμετωπίζεται δύσκολα καθώς το ίδιο περιβάλλον από μόνο του προωθεί την παχυσαρκία.

Η συστηματική σωματική δραστηριότητα είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την απόκτηση και διατήρηση καλής υγείας και υγιούς σωματικού βάρους τόσο για τα παιδιά όσο και για τους ενήλικες.

Σύμφωνα με τις τελευταίες συστάσεις υγιεινής διατροφής για τον αμερικανικό πληθυσμό, που δημοσίευσε το Υπουργείο Γεωργίας και το Υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ, θα πρέπει, τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά, να εντάξουν τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά τους. Οι συστάσεις για τα παιδιά και τους εφήβους αναφέρουν την υιοθέτηση τουλάχιστον 60 λεπτών σωματικής δραστηριότητας τις περισσότερες ή κατά προτίμηση, όλες τις ημέρες της εβδομάδας.
Θα παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα έρευνας που διενήργησε το ΙΑΔ σχετικά με τη σωματική δραστηριότητα των Ελληνόπουλων. Με τον όρο σωματική δραστηριότητα εννοούμε τόσο την οργανωμένη άθληση όσο και το παιχνίδι ή το περπάτημα. Το κυνηγητό, το σχοινάκι ή το ανέβασμα μιας σκάλας είναι καλές μορφές μη οργανωμένης άθλησης. Για τις ανάγκες της έρευνας στο συνολικό χρόνο σωματικής άσκησης δεν περιλήφθηκε η σωματική δραστηριότητα στο μάθημα της γυμναστικής.
Η έρευνα του ΙΑΔ πραγματοποιήθηκε σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1305 παιδιών και εφήβων, για ηλικίες 3-18 ετών. Η ερώτηση που τέθηκε ήταν πόση ώρα ασχολήθηκαν με κάποιου είδους σωματική δραστηριότητα την προηγούμενη ημέρα.

Από τις απαντήσεις φαίνεται ότι περίπου το μισό δείγμα (47%) ασκείται λιγότερο από μία ώρα την ημέρα, ενώ 15% δεν ασκούνται καθόλου. Οι έφηβοι ασκούνται σε μικρότερο βαθμό από τα παιδιά, αφού το 58% αυτών ασκούνται λιγότερο από μία ώρα καθημερινά, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στα παιδιά είναι 39%. Από την ηλικία των 7 ετών και άνω και όσο αυξάνει η ηλικία, παρατηρείται αύξηση αυτών που ασκούνται λιγότερο από τον ενδεδειγμένο χρόνο, φτάνοντας στην ηλικιακή ομάδα των 16-18 ετών στο 68%.

Ο μέσος χρόνος ενασχόλησης με σωματικές δραστηριότητες είναι περίπου μιάμιση ώρα καθημερινά για όλο το δείγμα. Ο χρόνος αυτός είναι στατιστικά μεγαλύτερος στ’ αγόρια από ότι στα κορίτσια, ενώ τα αγόρια καταναλώνουν στατιστικά περισσότερο χρόνο σε παιχνίδι. Οι έφηβοι γυμνάζονται λιγότερη ώρα από τα παιδιά, ασχολούνται όμως περισσότερο με οργανωμένη άθληση και περπάτημα. Στους εφήβους παρατηρείται μείωση του χρόνου ενασχόλησης με μη οργανωμένη άθληση.

Όσο αφορά την οργανωμένη άθληση οι έφηβοι 16-18 ετών αφιερώνουν 15 λεπτά κατά μέσο όρο σε σχέση με τα παιδιά 13-15 ετών που αφιερώνουν 33 λεπτά, πιθανόν λόγω της μεγαλύτερης ενασχόλησης με τη μελέτη των μαθημάτων. Ο συνολικός χρόνος ενασχόλησης με σωματική δραστηριότητα δεν εμφανίζει ιδιαίτερες διαφορές σε σχέση με τον τόπο διαμονής. Διαφέρει όμως η κατανομή του χρόνου μεταξύ οργανωμένης άθλησης, παιχνιδιού/μη οργανωμένης άθλησης και περπατήματος.

Η ανάλυση του χρόνου σωματικής δραστηριότητας σε σχέση με το Δείκτη Μάζας Σώματος έδειξε ότι τα παιδιά και οι έφηβοι που έχουν φυσιολογικό βάρος ή είναι υπέρβαρα αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε οργανωμένη άθληση από τα παχύσαρκα και λιποβαρή παιδιά χωρίς ο συνολικός χρόνος άθλησης να διαφέρει σημαντικά.

Σε σχέση με τις καθιστικές δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης ή η ενασχόληση με καθιστικά παιχνίδια όπως ο υπολογιστής ο μέσος χρόνος ενασχόλησης ήταν 75 λεπτά, με τους εφήβους να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο από τα παιδιά (88 λεπτά και 66 λεπτά αντίστοιχα).

Κατανοούμε ότι σε εθνικό επίπεδο ο περιορισμός της σωματικής δραστηριότητας με την αύξηση της ηλικίας είναι γεγονός και φαίνεται να αποτελεί μέρος του προβλήματος της παχυσαρκίας.

Έρευνα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο

Η αύξηση της παχυσαρκίας και των σχετιζομένων με αυτήν προβλημάτων στην Ευρώπη έγινε αφορμή για την Ευρωπαϊκή Έρευνα IDEFICS (Προσδιορισμός και Πρόληψη των σχετικών με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής επιδράσεων στην υγεία παιδιών και νηπίων) με σκοπό τη βελτίωση της γνώσης σχετικά με τους διατροφικούς παράγοντες, τους παράγοντες του κοινωνικού περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία των παιδιών στην Ευρώπη.

Μερικά αποτελέσματα της έρευνας αυτής είναι η έλλειψη χρημάτων, ο περιορισμένος χρόνος για την προετοιμασία του φαγητού, ο λιγοστός χρόνος που αφιερώνουν οι γονείς στα παιδιά (ώστε να μπορούν να ελέγχουν τη διαιτητική πρόσληψη) και η μεγάλη διαθεσιμότητα ενεργειακά πυκνών αλλά χαμηλής θρεπτικής αξίας τροφίμων είναι σημαντικά εμπόδια για την υγιεινή διατροφή των παιδιών. Επίσης, η έλλειψη αθλητικών χώρων, οι μη ανεκτικοί γείτονες και η έλλειψη κήπου αποτελούν εμπόδια για την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.

Από τα αποτελέσματα της έρευνας αξίζει να αναφερθεί ότι ανάμεσα στις χώρες της Ευρώπης υπάρχουν διαφορές σε σχέση με τη διάθεση τροφίμων στα σχολεία, σε αρκετές χώρες υπάρχει απουσία ξεκάθαρων κανονισμών και σε γενικές γραμμές υπάρχει έλλειψη διατροφικής ενημέρωσης στις περισσότερες χώρες (εκτός από το Βέλγιο και την Ισπανία) και η κατανάλωση φρούτων στο σχολείο δεν διευκολύνεται.

Ξεπερνώντας τα εμπόδια

Οι γονείς συχνά θεωρούν το σχολείο ως ένα σημαντικό μέσο διευκόλυνσης και προώθησης της σωστής διατροφής και του υγιεινού τρόπου ζωής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα παιδιά περνούν πολλές ώρες στο σχολείο. Η διατροφική εκπαίδευση, επομένως, θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται στο σχολικό πρόγραμμα δίνοντας τη δυνατότητα στα παιδιά όλων των κοινωνικοοικονομικών τάξεων να έχουν πρόσβαση σ’ αυτή τη γνώση. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να υπάρχει καλά οργανωμένη και συνεπής πολιτική για τη σίτιση των παιδιών στο σχολείο, η οποία θα υποστηρίζεται από τους γονείς.

Η οργάνωση σωματικών δραστηριοτήτων προσιτών στα παιδιά μπορεί, όχι μόνο να βγάλει τα παιδιά από τον καθιστικό τρόπο ζωής, αλλά και να τα κρατήσει μακριά από προβληματικές συμπεριφορές. Τα σχολεία θα έπρεπε να διαθέτουν χώρους και κατάλληλο εξοπλισμό για διάφορα αθλήματα, να οργανώνουν εξωσχολικές δραστηριότητες, να διαθέτουν ενημερωμένους εκπαιδευτικούς που θα λειτουργούν ως πρότυπα για τα παιδιά.

(Πορίσματα Πανελλαδικής Έρευνας Διατροφικών Συνηθειών Παιδιών και Εφήβων).

Πηγή: neahygeia.gr

Διαβάστε ακόμη: Γιατί τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις ιώσεις;

Διαβάστε ακόμη: Κλιματισμός στο παιδικό δωμάτιο: Δροσίστε τα παιδιά με ασφάλεια

Διαβάστε ακόμη: Διαλέξτε τα κατάλληλα παιχνίδια για τα παιδιά ανά ηλικία